Turcja - W poszukiwaniu chrześcijaństwa

Ziemia formacji chrześcijańskiej

Dla większości z nas pierwsze skojarzenia z Turcją to: islam, piękne plaże, dobre hotele, turecka kawa, bądź też herbata serwowana w tradycyjnych szklaneczkach w kształcie kwiatu tulipana. Rzadko kiedy Turcja w pierwszej kolejności łączona jest z chrześcijaństwem. Nic w tym dziwnego, wszak chrześcijan w tym kraju prawie w ogóle dziś nie ma. Niemniej jednak, chrześcijańskie dziedzictwo tego kraju, o czym wielu z nas zapomina lub po prostu nie wie, jest bardzo bogate. Jeszcze na początku XX w. chrześcijanie stanowili ok. 24% wszystkich mieszkańców Imperium Osmańskiego, protoplasty dzisiejszej Turcji.  Co prawda rozproszeni byli na obszarze nieporównywanie większym od współczesnego, jednak wielu z nich żyło właśnie w Azji Mniejszej – tu, gdzie dziś mamy dzisiejsze państwo tureckie. Obecnie wspólnoty chrześcijan możemy przede wszystkim spotkać w dużych miastach jak: Stambuł, Izmir, czy Mardin. Skąd się wzięły tak liczne wspólnoty chrześcijan w Azji Mniejszej? Jeśli spojrzymy na historie regionu, odpowiedź jest oczywista. Zanim zjawili się tutaj Turcy w XI w., obszar ten należał do chrześcijańskiego Cesarstwa Bizantyjskiego, naturalnego sukcesora wcześniejszego Cesarstwa Rzymskiego. Dodajmy do tego, że Azja Mniejsza była historycznie drugim po Syrii obszarem, do którego przeniknęło chrześcijaństwo z Palestyny i odegrało niezwykłą rolę w formowaniu się nowej wiary zarówno od strony instytucjonalnej, doktrynalnej jak i liturgicznej. To tutaj powstały pierwsze gminy chrześcijan. To stąd wywodzi się wielu świętych Kościoła, na czele z samym św. Pawłem.

Zaczynamy poszukiwania

Jakie są zatem najważniejsze miejsca związane z chrześcijaństwem które powinni odwiedzić pielgrzymi udający się do Turcji? Zacznijmy od Stambułu, jedynej metropolii na świecie położonej na dwóch kontynentach. Zanim miasto padło łupem muzułmanów w 1453 roku nazywało się Konstantynopolem i było stolicą Cesarstwa Bizantyjskiego. To w nim podziwiać możemy jedną z najwspanialszych budowli architektury sakralnej na świecie, słynną Bazylikę Mądrości Bożej (Hagia Sophia) z VI w., w której do dziś możemy nasycać oczy pięknymi mozaikami i malowidłami, które przetrwały wielowiekowe panowanie muzułmańskie.

Stambuł skrywa także inne kościoły, często gęsto zabudowane domami mieszkalnymi, w których są również piękne bizantyjskie mozaiki i malowidła. Niewątpliwie perłą wśród nich jest kościół św. Zbawiciela na Chorze. Poza typową zabudową sakralną Stambuł jest pełen pamiątek po dawnej chwale, jaką zasłużenie cieszył się przez ponad jedenaście wieków, będąc stolicą świata chrześcijańskiego. To tutaj odbywały się także pierwsze sobory powszechne, w trakcie których kształtowała się oficjalna doktryna chrześcijańska.

turcja15

Wizerunek Matki Bożej, jako jedyny z symboli chrześcijaństwa, nie został zniszczony i zdobi sklepienie Hagia Sophia w Stambule

Podróże misyjne św.Pawła

Ze Stambułu przenieśmy się do Efezu, perły architektury starożytnej, prawdopodobnie najlepiej zachowanego antycznego miasta w dzisiejszej Turcji.  Św. Paweł odwiedził Efez aż trzykrotnie w trakcie swych podróży misyjnych. W Nowym Testamencie czytamy napisany przez niego List do Efezjan, a w Dziejach Apostolskich są opisane jego perypetie w przekonywaniu mieszkańców miasta, bardzo przywiązanych do kultu Artemidy, do nowej wiary. Pielgrzym, będący współcześnie na ruinach starożytnego Efezu, może niemal namacalnie wczuć się w klimat tamtych zdarzeń, siedząc chociażby na trybunach pięknie zachowanego teatru (na którym to również nauczał sam św. Paweł). Z Efezem związana jest także postać św. Jana Ewangelisty. Wraz z nim, do miasta tego, przybyła prawdopodobnie sama Maryja, matka Jezusa. Dzisiaj w Efezie możemy oglądać domek Matki Bożej, w którym spędziła ostatnie lata swojego życia.  W pobliżu domku wypływają trzy cudowne źródełka, z których pielgrzymi mogą zaczerpnąć życiodajnej wody.

Skalne kościoły  i życie pierwszych chrześcijan

Z Efezu warto ruszyć na wschód w kierunku Kapadocji, czyli „Krainy pięknych koni”, bowiem tak tłumaczy się jej nazwę. Kapadocja to niezwykłe miejsce, wyróżniające się prawdziwie księżycowym krajobrazem. Skalne kominy i domy wykute w stożkowej skale tufowej sprawiają, że czujemy się tam jakbyśmy byli w nierealnym baśniowym świecie. Jednym z popularniejszych sposobów doświadczania Kapadocji jest lot balonem, w trakcie którego możemy z góry podziwiać wielkie cuda natury. Kapadocja ma szczególne znaczenie dla chrześcijaństwa. To tutaj możemy zobaczyć, unikatowe w skali całego globu, skalne kościoły pieczołowicie wykuwane przez pierwsze wspólnoty mnichów. Wnętrza kościołów pokryte są wielowiekowymi malowidłami, które przetrwały historyczne zawieruchy i do dzisiaj cieszą oczy zwiedzających. W tym miejscu możemy zejść kilka metrów w głąb ziemi i podziwiać skalne miasta, w których pierwsi chrześcijanie chowali się przed prześladowaniami Rzymian, a później przed najeżdżającymi te tereny Arabami. Rozmach i skala podziemnej plątaniny korytarzy i pomieszczeń robi wrażenie nawet na największych sceptykach. W Kapadocji tworzyły się pierwsze wspólnoty mnichów, a także spisywano pierwsze reguły zakonne. Stąd pochodzili wielcy Ojcowie Kościoła, tacy jak: Bazyli Wielki, Grzegorz z Nazjanzu, czy Grzegorz z Nyssy. Wszyscy oni wywarli ogromny wpływ na kształtowanie się doktryny.

Miasto św.Pawła

Z Kapadocji już niedaleko na południe, nad wybrzeże Morza Śródziemnego, gdzie mniej więcej w połowie drogi, między dużymi miastami Mersin i Adaną, leży mniejsze – Tarsus. To miejsce narodzin Szawła z Tarsu, czyli św. Pawła, zwanego również, z uwagi na swoje podróże misyjne, Apostołem Narodów. Najbardziej kojarzonym miejscem ze Świętym jest dzisiaj kościół św. Pawła. Pielgrzymi mogą również zobaczyć dom należący do żydowskiej rodziny Świętego.

Najważniejsze miejsce naszej wiary

Trzy godziny drogi na południowy wschód znajduje się miasto Antakya, czyli starożytna Antiochia – niegdyś jedno z najważniejszych centrów kulturalnych, handlowych, politycznych i religijnych basenu śródziemnomorskiego. Antiochia to drugi chronologicznie po Jerozolimie ośrodek chrześcijaństwa, a także jeden z 5-ciu patriarchatów (najważniejszych ośrodków wiary chrześcijańskiej). Tutaj po raz pierwszy użyto nazwy „chrześcijanie” (od greckiego słowa “christos”, które było tłumaczeniem hebrajskiego “meszajah, czyli „pomazaniec”). Tutaj narodziła się tzw. szkoła antiocheńska w teologii. Stąd pochodził słynny teolog Jan Chryzostom, a także Ewangelista Łukasz, św. Szymon Słupnik i wielu innych znanych świętych. Chyba najważniejszym dzisiaj miejscem dla pielgrzymów odwiedzających miasto jest kościół św. Piotra, zbudowany wokół groty, w której prawie dwa tysiące lat temu gromadzili się pierwsi wyznawcy Chrystusa.

To tylko przegląd kilku najważniejszy atrakcji. W dzisiejszej Turcji miejsc związanych z chrześcijaństwem jest znacznie więcej. Pielgrzymi decydujący się na odwiedzenie tego kraju z pewnością wyjadą stąd bogatsi w wiedzę o początkach religii, którą wyznają, a sama Turcja swoim pięknem i różnorodnością bezsprzecznie niejednego pozytywnie zaskoczy.

Kościół św. Piotra Apostoła (Grota św. Piotra) nieopodal Antakyi to jedna z najstarszych chrześcijańskich świątyń na świecie

Szlak naszej 11-dniowej pielgrzymki po Turcji

SPRAWDŹ NASZE PIELGRZYMKI DO TURCJI

  02 - 12.09.2019

  Berlin, Warszawa

© Copyright 2019 by Biuro Podróży Misja Travel