Św. Maksymilian Kolbe w Japonii spędził sześć lat, od kwietnia 1930 do maja 1936 roku, i w tym czasie zbudował pod Nagasaki klasztor z wydawnictwem oraz seminarium, które działają do dziś. Dla pielgrzyma oznacza to rzecz rzadką na Dalekim Wschodzie – miejsce związane ze świętym z Polski, do którego można wejść, usiąść w kaplicy i zobaczyć prasę drukarską używaną przez samego założyciela. Japonia czasami jest odbierana jako kierunek trudny, odległy i obcy kulturowo. W praktyce trasa pielgrzymkowa prowadzi przez kilka dobrze skomunikowanych punktów: Tokio, Kioto, Nagasaki i Akitę, a przejazdy między nimi zajmują zwykle kilka godzin koleją.
Dlaczego Japonia, czyli kraj misji św. Maksymiliana Kolbego?
Japonia stała się celem misji franciszkanina, ponieważ szukał kraju o dużym potencjale wydawniczym i czytelniczym, w którym Kościół katolicki pozostawał mniejszością. Z Polski wyruszył w lutym 1930 roku przez Marsylię, zatrzymał się w Szanghaju, gdzie jego plany wydawnicze nie doszły do skutku, a do portu w Nagasaki dotarł 24 kwietnia 1930 roku. Miejscowy biskup January Hayasaka zgodził się na działalność zakonników pod warunkiem, że przybysze podejmą wykłady z filozofii w diecezjalnym seminarium.
Efekt tej decyzji był widoczny po niecałym miesiącu, w maju 1930 roku ukazał się pierwszy japoński numer Rycerza Niepokalanej, czyli Seibo no Kishi, w nakładzie 10 tysięcy egzemplarzy. W kolejnych latach nakład wzrósł trzykrotnie, do 30 tysięcy. Tempo pracy misjonarza, który nie znał wtedy japońskiego i pracował bez zaplecza finansowego, opisaliśmy szerzej w tekście o historii japońskiej misji „wariata Niepokalanej”.
Katolicy stanowią dziś mniej niż jeden procent mieszkańców Japonii, a ich historia sięga misji św. Franciszka Ksawerego z 1549 roku i obejmuje ponad dwa wieki prześladowań. Więcej o tle religijno-historycznym Japonii opowiadamy w artykule o chrześcijaństwie w Japonii.
Nagasaki śladami Kolbego i męczenników japońskich
Nagasaki to jedyne miasto na świecie, w którym ślady pracy św. Maksymiliana Kolbego łączą się bezpośrednio z historią japońskich męczenników sprzed czterech stuleci. Dwa punkty na mapie wyznaczają rytm tego dnia pielgrzymki – wzgórze Hikosan na obrzeżach miasta oraz wzgórze Nishizaka nad dworcem głównym.
Mugenzai no Sono – klasztor na wzgórzu Hikosan
Zabudowania z 1931 roku powstały na zboczu wzgórza Hikosan, po stronie odwróconej od centrum miasta. Japońska nazwa klasztoru, Mugenzai no Sono, oznacza w tłumaczeniu Ogród Niepokalanej. Położenie za grzbietem wzgórza sprawiło, że budynki 9 sierpnia 1945 roku ocalały, gdy wybuch bomby atomowej zniszczył dzielnicę Urakami. Dziś na terenie kompleksu działają parafia i szkoła. W Izbie Pamięci zachowano wystrój celi zakonnika z biurkiem, fotografiami oraz japońskimi czcionkami drukarskimi, a po zboczu prowadzą droga krzyżowa i ścieżka do groty urządzonej na wzór Lourdes. Drogę duchową założyciela przybliżamy we wpisie o życiu św. Maksymiliana Kolbego.
Wzgórze Nishizaka i dwudziestu sześciu męczenników
Na Nishizace 5 lutego 1597 roku ukrzyżowano dwudziestu sześciu chrześcijan, wśród nich japońskiego jezuitę Pawła Mikiego i trzech chłopców. Kanonizacja odbyła się w 1862 roku, a w 1962 roku stanął tam pomnik i założono muzeum. Sylwetki patronów Japonii, św. Pawła Mikiego i jego towarzyszy, prezentujemy w odrębnym artykule.
Miasto pamięci i przebaczenia
Trzecim punktem dnia zwiedzania jest powojenna historia Nagasaki, w tym opieka nad sierotami, którą prowadził brat Zenon Żebrowski, współpracownik Kolbego, który zdecydował się zostać w Japonii po jego wyjeździe. Więcej o tym aspekcie historii miasta piszemy we wpisie o Nagasaki, mieście męczenników i symbolu przebaczenia.
Akita: sanktuarium maryjne na północy Japonii
Akita leży na północnym zachodzie wyspy Honsiu i stanowi drugi po Nagasaki punkt maryjny japońskiej trasy. W klasztorze Seitai Hoshikai w dzielnicy Yuzawadai siostra Agnes Katsuko Sasagawa otrzymała w 1973 roku trzy orędzia, a drewniana figura Matki Bożej, wyrzeźbiona przez japońskiego artystę, płakała w latach 1975–1981 łącznie 101 razy. Zjawisko badali lekarze z uniwersytetu w Akicie, którzy potwierdzili ludzkie pochodzenie łez. Biskup diecezji Niigata John Shojiro Ito uznał te wydarzenia za wiarygodne w 1984 roku.
Kaplica jest niewielka i cicha, bez komercyjnego zaplecza typowego dla dużych sanktuariów europejskich. Grupy odprawiają tam Mszę Świętą i odmawiają różaniec. Jest też czas na modlitwę osobistą przed figurą, a siostry przyjmują pielgrzymów z dużą życzliwością. Dojazd z Tokio zajmuje około czterech godzin pociągiem dużych prędkości linii Akita Shinkansen.
Więcej o niesamowitej atmosferze tego miejsca i szczegółach objawień piszemy we wpisie o sanktuarium w Akicie.
Tokio i Kioto na trasie pielgrzymki
Trasa po Japonii prowadzi zwykle przez dwie stolice – dzisiejszą i dawną. W Tokio grupy odwiedzają katedrę Najświętszej Maryi Panny w dzielnicy Sekiguchi, zaprojektowaną przez Kenzō Tange i poświęconą w 1964 roku. Jej stalowe ściany tworzą rzut krzyża widoczny z lotu ptaka, a wnętrze pozostaje surowe, niemal pozbawione ozdób. Przy katedrze urządzono grotę na wzór Lourdes. Poza sanktuariami nasz program obejmuje Asakusę ze świątynią Sensō-ji oraz słynne skrzyżowanie w Shibuyi. Z tarasu wieży Skytree, wysokiej na 634 m, widać cały obszar metropolii. Szerszy przegląd atrakcji stolicy Japonii przygotowaliśmy w odrębnym wpisie.
Kioto pełniło funkcję siedziby cesarzy do 1868 roku i uniknęło nalotów z 1945 roku, dzięki czemu zachowało ok. 1600 świątyń buddyjskich oraz 400 chramów shinto. Pielgrzymi zwiedzają tam Kinkaku-ji, czyli Złoty Pawilon, i Fushimi Inari z tysiącami czerwonych bram torii. Dawna stolica ma też własną kartę chrześcijańską: w XVI wieku jezuici prowadzili tu misję, a w 1619 roku nad rzeką Kamo spalono na stosie pięćdziesięciu dwóch wiernych, w tym dzieci.
Okinawa w programie z przedłużeniem
Okinawa leży ok. 1500 km na południowy zachód od Tokio i jest osobnym światem. Dawne Królestwo Riukiu miało własny dwór, język i obyczaje, a subtropikalny klimat sprawia, że latem temperaturę wody do 27°C. Przelot z Tokio zajmuje niespełna trzy godziny. Wyspa łączy wypoczynek nad morzem z pamięcią o bitwie z 1945 roku, która trwała 82 dni i pochłonęła życie ponad 100 tysięcy cywilów.
W wariancie programu z przedłużeniem na Okinawie uwagę odwiedzających przyciągną przede wszystkim:
- Park Pokoju w Mabuni z Kamieniami Narożnymi Pokoju, na których wyryto nazwiska wszystkich ofiar bitwy;
- zamek Shuri, dawna rezydencja królów Riukiu, odbudowywana po pożarze z 2019 roku;
- katolickie wspólnoty wyspy, powstałe w dużej mierze po II wojnie światowej;
- plaże i rafy koralowe na północy wyspy, z sezonem kąpielowym trwającym od kwietnia do października;
- kuchnia okinawska, uchodząca za jedną z przyczyn rekordowej długowieczności mieszkańców.
Przedłużenie programu pielgrzymki o Okinawę zmienia charakter końcówki wyjazdu. Po intensywnych dniach w Nagasaki i Akicie przychodzi czas na ciszę i odpoczynek nad oceanem.
Ile trwa i ile kosztuje pielgrzymka do Japonii?
Pielgrzymka do Japonii trwa zwykle od kilkunastu dni w wariancie podstawowym do ponad dwóch tygodni z przedłużeniem na Okinawie. Aktualne terminy i ceny wraz ze szczegółowym programem publikujemy przy każdym wyjeździe w kategorii pielgrzymka do Japonii, ponieważ ceną zależą od kursu jena, terminu i dostępności biletów lotniczych.
Na cenę wyjazdu składają się przelot międzynarodowy, noclegi, przejazdy kolejowe wewnątrz kraju, wyżywienie, bilety wstępu, opieka pilota oraz obecność kapłana odprawiającego Mszę Świętą. Dochodzą do tego wydatki własne: posiłki poza programem, pamiątki oraz drobne datki w świątyniach. Japonia nadal pozostaje krajem, w którym gotówka jest niezbędna w mniejszych miasteczkach, choć karty płatnicze działają w hotelach i sieciach handlowych. Lot z Polski odbywa się z przesiadką i zajmuje kilkanaście godzin. Różnica czasu wynosi 7 godzin latem i 8 zimą, więc pierwszy dzień po przylocie jest bardzo spokojny.
Kiedy jechać do Japonii?
Najwięcej grup wybiera wiosnę i jesień. Kwiecień to kwitnienie wiśni, które w Tokio trwa zwykle 7–10 dni, a listopad to przebarwienie klonów w Kioto. Czerwiec i pierwsza połowa lipca to pora deszczowa, natomiast sierpień oznacza upały powyżej 30°C przy bardzo wysokiej wilgotności powietrza. Duże znaczenie ma także 5 lutego, dzień wspomnienia świętych męczenników japońskich, obchodzony w Nagasaki uroczystą liturgią na wzgórzu Nishizaka. Pogodę w poszczególnych miesiącach i poziom ruchu turystycznego porównujemy we wpisie o tym, kiedy najlepiej pojechać do Japonii.
Niezbędnik pielgrzyma, czyli msze, przejazdy shinkansenem i savoir-vivre
Japońska trasa łączy liturgię, kolej dużych prędkości i kontakt z kulturą, która rządzi się swoimi zasadami. Znajomość kilku zasad ułatwi pierwszy wyjazd do Azji:
- Msza Święta odprawiana jest codziennie, najczęściej w kaplicach klasztornych, w katedrze tokijskiej lub w Mugenzai no Sono;
- kapłan podróżuje z grupą, więc liturgia odbywa się po polsku niezależnie od miejsca pobytu;
- pociągi klasy Shinkansen jeżdżą z prędkością do 320 km/h i odjeżdżają z dokładnością liczoną w sekundach, o czym piszemy w tekście o podróżach nowoczesnymi shinkansenami;
- w wagonach obowiązuje cisza, rozmowy telefoniczne prowadzi się w przedsionkach między wagonami;
- w świątyniach shinto obmywa się ręce przy kamiennej misie, a w wielu wnętrzach zdejmuje się obuwie;
- napiwków w Japonii się nie daje, a pieniądze wręcza się obiema rękami lub na tacce.
Bagaż warto ograniczyć do jednej walizki, ponieważ część przejazdów wymaga wniesienia jej do wagonu. Dworce w Tokio i Kioto mają skrytki bagażowe.
Klasztor na wzgórzu Hikosan, płacząca figura w Akicie, krzyże na Nishizace i wieczorne światła Tokio składają się na trasę, której nie da się zwiedzić w pośpiechu. Każde z tych miejsc mówi o czymś innym – o uporze misjonarza, który drukował pismo w nieznanym języku, o wierności japońskich chrześcijan przez dwa wieki ukrywania wiary, o mieście odbudowanym po 9 sierpnia 1945 roku. Św. Maksymilian Kolbe w Japonii zostawił ślad, który wciąż jest widoczny.
Najczęściej zadawane pytania
Tak. Pielgrzymki śladami św. Maksymiliana Marii Kolbego prowadzą przede wszystkim do Nagasaki, gdzie w latach 30. XX wieku polski franciszkanin prowadził działalność misyjną i założył klasztor w Hongochi, nazywany Japońskim Niepokalanowem. W programie znajduje się zwykle wizyta w kościele Oura, pierwszym miejscu pobytu świętego w Nagasaki, zwiedzanie wystawy poświęconej jego działalności i japońskim chrześcijanom oraz Muzeum i pomnik 26 męczenników. Jako biuro Misja Travel oferuje kilka wariantów takiego wyjazdu – podstawowy, z sanktuarium w Akicie oraz z Okinawą, a program uzupełniają m.in. Tokio, Kioto, góra Fudżi i przejazdy Shinkansenem.
Cena zorganizowanej pielgrzymki zależy od długości wyjazdu, terminu i programu. W ofercie naszego biura Misja Travel wyjazdy trwają 11–15 dni, a ceny zaczynają się od ok. 15 000 zł – 12-dniowy wariant z Akitą kosztuje od 14 999 zł, a 15-dniowy z Okinawą od 19 999 zł. Cena obejmuje zazwyczaj przelot, noclegi, wyżywienie według programu, przejazdy i opiekę pilota, natomiast część opłat, np. bilety wstępu, może być płatna na miejscu w jenach.
Najlepsze warunki do zwiedzania panują wiosną, od końca marca do maja, oraz jesienią, od października do listopada. Wiosną można trafić na kwitnienie wiśni, a jesienią na przebarwienie liści klonów, przy umiarkowanych temperaturach i niewielkich opadach. Mniej korzystne są czerwiec i lipiec z porą deszczową oraz sierpień i wrzesień, kiedy jest gorąco, wilgotno i zdarzają się tajfuny. Warto też unikać przełomu kwietnia i maja, gdy trwa japoński Golden Week i ruch turystyczny jest największy.
Bezpośredni lot z Warszawy do Tokio, obsługiwany przez PLL LOT, trwa ok. 12–14 godzin, a powrót jest zwykle nieco dłuższy niż lot do Japonii. Loty z przesiadką mają łączny czas podróży zwykle 14–24 godzin, w zależności od trasy i długości oczekiwania na lotnisku przesiadkowym. Planując wyjazd, trzeba także uwzględnić różnicę czasu – Tokio jest o 7 godzin do przodu względem Polski w okresie obowiązywania czasu letniego, a zimą o 8 godzin.
Tak, choć katolicy stanowią w Japonii niewielki odsetek mieszkańców, w kraju działają diecezje, parafie i sanktuaria, a msze odprawiane są regularnie, w większych miastach także w językach obcych. Najstarszą zachowaną świątynią jest kościół Oura w Nagasaki z 1865 r., wpisany na listę UNESCO razem z innymi miejscami związanymi z ukrytymi chrześcijanami. W Nagasaki znajduje się też katedra Urakami, przed którą stoi popiersie św. Maksymiliana, a ważnym miejscem pielgrzymkowym jest sanktuarium w Akicie z figurą Matki Bożej Płaczącej. Uczestnicy zorganizowanych pielgrzymek mają codziennie możliwość udziału we Mszy św.
